Dorta, bepre, buolo ... Si kënnen ugesi ginn versehentlech Lächer vun der Sprooch, oder Wierder déi eng Bedeitung op Italienesch kéinte hunn, awer déi et net hunn nëmmen well, iwwer d'Jorhonnerte, keen hinnen et zougewisen huet. Tatsächlech ass et net sécher datt se dës Bedeitung net schonn an enger anerer Sprooch wéi Italienesch (oder an engem lokalen Dialekt) hunn oder datt se se an Zukunft net kréien. Aus dësem Grond si se als Net-Wierder definéiert (op englesch Pseudowords)

E wichtegen, an op e puer Weeër kontroversen Aspekt ass datt d'Netwierder, déi allgemeng a Liestester benotzt ginn, respektéieren der Phonotaxis vun der italienescher Sprooch. An anere Wierder, och wa se net italienesch Wierder sinn, kënne se sinn well si respektéieren d'Sequenze vu Vokaler a Konsonanten berechtegt an eiser Sprooch. Loosst eis huelen, zum Beispill Net-Wuert Generator a mir hunn eng Struktur opgestallt (zB: CV-CVC-CV). Mat all Klick kréien mir e puer Net-Wierder: zefalfi, lidetre, gupecca. Wéi Dir kënnt gesinn, respektéiere se all d'Regele vun der italienescher Kompositioun. Kuerz gesot, mir kréien keng Wierder wéi: qalohke oder puxaxda.

De Grond firwat Net-Wierder benotzt ginn, beim Liesen a Schreiwen, ass datt se eis erlaben déi sougenannt z'ënnersichen phonologesch Route, dat ass de Mechanismus deen et eis erlaabt "d'Stécker" vun all Wuert ze decodéieren an se lues a lues a Grafemen ze konvertéieren (am Fall vu Schreiwen) oder a Kläng (am Fall vun haart liesen). De phonologesche Wee ass e besonnesch nëtzlechen Wee fir auslännesch oder onbekannt Wierder ze liesen, awer et schéngt ganz lues ze sinn fir d'Wierder déi mir kennen (tatsächlech liesen mir dës Wierder "op ee Bléck" andeems se de sougenannten aktivéieren iwwer lexikalesch). Aus dem Verglach tëscht dem phonologesche Wee an dem lexikalesche Wee ass et méiglech Hypothesen ze formuléieren iwwer d'Präsenz oder d'Feele vun Dyslexie bei engem Kand oder en Erwuessene.


En anere gültege Grond fir Net-Wierder ze benotzen ass d'Tatsaach datt, well se net op Italienesch existéieren, se als vill méi "neutral" ugesi gi fir d'Evaluatioun vu Kanner, Jugendlechen an Erwuessener déi net Italienesch schwätzen wéi L1. Tatsächlech ass et schwéier ze erwaarden datt e Jong dee manner ausgesat ass fir Italiener Wierder sou séier liest wéi een deen se fir Joeren ausgesat war, wärend et gegleeft gëtt datt Net-Wierder béid gläich genéiert kënne ginn, sou wéi se sollen nei fir béid sinn. Awer wäert et wouer sinn?

Eigentlech ginn et op d'mannst zwee kritesch Aspekter déi genau bezéien op dat wat mir virdru gesot hunn:

  • En Net-Wuert ass, fir all Zweck, en net existent Wuert a soll a senger Ganzheet decodéiert ginn. Wéi och ëmmer, all d'Netwierder, déi mir am Ufank vun dësem Artikel geschriwwen hunn (dorta, bepre, buolo) si sinn extrem ähnlech wéi existent Wierder op Italienesch (Dier, Hues, Gutt oder Buedem); kënne mir sécher sinn datt d'Net-Wuert a senger Ganzheet decodéiert ass? Sinn d'Wuert "tamente" an d'Wuert "lurisfo" mat der selwechter Geschwindegkeet gelies oder gëtt dat éischt betraff vun der Präsenz vum Suffix -mente benotzt mat extremer Frequenz op Italienesch? An dësem Sënn schwätze mir vun "Wuert-Ähnlechkeet"Vun Net -Wierder: si sinn erfonnt Wierder, awer heiansdo ganz - zevill - ähnlech wéi wierklech existent Wierder. Dëst kéint en nativen italienesche Lieser profitéieren iwwer déi, déi manner ausgesat sinn a kéint de lexikalesche Wee deelweis aktivéieren (wat mir wollte vermeiden). Wéi zum Erwuessene, zum Beispill, ech betruechten se als extrem méi indicativ dys-Wierder Batterie BDA 16-30.
  • Déi Net-Wierder, déi an der Evaluatioun vum Liesen benotzt goufen, respektéieren d'Fonotaxis vun Italienesch an net, zum Beispill, dat vun Norweegesch oder Däitsch. Dëse Phänomen kéint en italienesche Lieser e Virdeel iwwer en Norweegesch oder Däitsch ginn, a géif dofir déi vermeintlech Neutralitéit vun Net-Wierder falen.

Trotz dësen Aschränkungen ginn Net-Wierder wäit benotzt fir d'Bewäertung an d'Behandlung vum phonologesche Wee beim Liesen oder Schreiwen, souwuel bei Kanner wéi bei Erwuessener. Am leschte Beräich, d'Studien vum Professer Basso, dee betruecht den net Wierder als déi eenzeg Method fir sécher ze sinn um phonologesche Wee ze schaffen. Aus perséinlecher Erfahrung hunn ech awer vill Schwieregkeeten fonnt fir dauerhaft Wierker op Net-Wierder opzestellen, besonnesch well afasesch Leit et heiansdo schwéier fannen d'Existenz ze erkennen oder net vun engem Wuert, an un erfonnt Wierder ze schaffen gëllt als Quell vu Verwirrung an Offall vun Zäit. Vill Patienten drängen tatsächlech wierklech existent Wierder zréck, a si verdauen d'Aarbecht un Net-Wierder schlecht.

Schlussendlech bleiwen Net-Wierder virun allem e fundamentalt Tool fir eng Iddi ze kréien vun de Mechanismen aktiv a benotzt beim Liesen; de Verglach mat Wierder souwuel wat d'Geschwindegkeet an d'Genauegkeet ugeet bitt wäertvoll Informatioun iwwer d'Strategien, déi vum Thema benotzt ginn an erlaabt Iech eng gutt gegrënnt Habilitatioun oder Rehabilitatiounsaarbecht opzemaachen.

Dir kënnt och interesséiert an:

Fänkt un ze tippen an dréckt Enter fir ze sichen

Feeler: Inhalt ass geschützt !!
Wat ass d'Korrelatioun tëscht DSA an engem héije kognitiven Potenzial?